Die Schöpfung, juni 2013

Affiche (klik om te vergroten): 
Over dit concert: 

Na de dood van Haydns broodheer prins Nicolaas Esterházy in 1790, kreeg de componist eindelijk de gelegenheid op reis te gaan. Van 1791 -1792 en van 1794-1795 verbleef hij in Londen waar hij met enthousiasme werd ontvangen. Haydn componeerde er de twaalf symfonieën die nu de ‘Londense symfonieën’ genoemd worden. Zij zijn voor een groter orkest geschreven dan Haydn tot dan toe gewoon was. Daarbij ontwikkelde hij een nieuw soort langzaam deel waarbij de nadruk niet zozeer op het gracieuze als wel op sereniteit en grandeur lag. Deze aspecten kunnen worden beschouwd als voorbodes van de muziek die hij voor zijn Schöpfung zou componeren. Haydn hoorde in Londen uitvoeringen van verschillende oratoria van Händel, waarvan hij diep onder de indruk raakte, vooral van de Messiah.

In oktober 1796 begon hij op 65-jarige leeftijd zelf aan een oratorium: Die Schöpfung (DeSchepping) waaraan hij tot april 1798 werkte Haydn was een godvruchtig man en wijdde al zijn tijd en energie aan deze religieuze compositie. Zozeer dat hij na de première uitgeput was en ziek werd. Hij had nog nooit zo lang aan een muziekstuk gewerkt, hetgeen blijkt uit een van zijn brieven waarin hij schreef dat hij er zoveel tijd aan besteed had, omdat hij verwachtte dat het heel lang mee zou gaan.

De tekst van Die Schöpfung vindt zijn oorsprong in drie bronnen: het bijbelboek Genesis, de Psalmen en het episch gedicht Paradise Last van de Engelse schrijver John Milton (1667). De impressario Johann Peter Salomon overhandigde hem dit libretto, Salomon kreeg het waarschijnlijk weer van Thomas Linley Sr. Het is onbekend of Linley de tekst zelf geschreven heeft. Terug in Wenen gaf Haydn het libretto aan baron Van Swieten. Deze Nederlandse diplomaat, bibliothecaris van de keizerlijke bibliotheek en groot muziekliefhebber, steunde onder anderen Mozart, Beethoven en de zonen van Bach. Hij was een sleutelfiguur in het muziekleven van Berlijn en later Wenen. Van Swieten maakte een Duitse vertaling van het libretto en stelde een indeling in drie delen voor. Die Schöpfung/The Creation werd in 1800 in het Engels en in het Duits gepubliceerd en wordt nog steeds in beide talen uitgevoerd.

Programmaboekje (Klik om te bladeren):